Sezon remontowy zaczyna się, kiedy maszyny wracają z pola. Wtedy też wychodzi, że sprężyna w agregacie pękła gdzieś w sierpniu, a nikt tego nie zauważył, bo maszyna jakoś jeszcze pracowała.
Problem zaczyna się dopiero przy zamawianiu części. Producenta maszyny już nie ma, numer katalogowy nic nie zwraca, a dostawa z zagranicy to trzy tygodnie. Dobra wiadomość jest taka, że sprężynę da się odtworzyć ze zużytego egzemplarza, o ile wiadomo, co zmierzyć.
Gdzie w maszynie rolniczej pracują sprężyny
Sprężyny w maszynach rolniczych rzadko są elementem głównym. Zwykle odpowiadają za docisk, za powrót elementu na miejsce albo za zabezpieczenie przed przeciążeniem. Dlatego ich awaria nie unieruchamia maszyny od razu, tylko stopniowo pogarsza jakość pracy, aż ktoś zauważy, że coś jest nie tak.
Agregaty uprawowe i kultywatory
Sprężyna odpowiada tu za docisk zęba do gleby i za jego powrót po najechaniu na przeszkodę. Pracuje w najgorszych warunkach z całej maszyny, bo siedzi tuż nad ziemią, w piachu i w wodzie. Najczęściej są to sprężyny naciskowe albo skrętne, zależnie od konstrukcji zabezpieczenia.
W bronach i kultywatorach pracują też zęby i palce sprężynowe. To osobna kategoria, elementy gięte z płaskownika, a nie zwijane z drutu, więc rządzą się własnymi zasadami doboru i wymiany.
Zgrabiarki i przetrząsacze
Tutaj sprężyny trzymają palce zgrabiające i pozwalają im uginać się na nierównościach. Pracują na skręcanie i wykonują ogromną liczbę cykli w sezonie, bo każdy obrót karuzeli to kolejne obciążenie.
Siewniki
Sprężyny odpowiadają za docisk redlic do gleby, za napięcie mechanizmów wysiewu i za powrót elementów ruchomych. Spotyka się tu zarówno naciskowe, jak i naciągowe, często w jednej maszynie.
Brony, wały i osprzęt
Sprężyny napinające, zabezpieczające i dociskowe. Zwykle proste konstrukcyjnie, ale za to pracujące pod dużym obciążeniem i narażone na uderzenia.
Dlaczego sprężyny w maszynach rolniczych pękają szybciej
Sprężyna rzadko pęka z dnia na dzień bez powodu. Zwykle składa się na to kilka rzeczy naraz, a większość z nich da się ograniczyć.
Praca w skrajnie krótkich cyklach. Maszyna pracuje kilka tygodni w roku, ale w tym czasie sprężyna wykonuje liczbę cykli, która w zwykłym urządzeniu rozłożyłaby się na miesiące. Zmęczenie materiału narasta skokowo w sezonie, a nie równomiernie przez rok.
Wilgoć i nawozy. Środowisko chemiczne na polu jest agresywne. Korozja nie musi być widoczna gołym okiem, żeby zrobić swoje. Wystarczy punktowa wżer na powierzchni drutu, żeby powstał karb, od którego zaczyna się pęknięcie.
Piach i kurz między zwojami. Zanieczyszczenia wchodzą między zwoje i powodują ścieranie w miejscach, które nigdy nie miały się o siebie ocierać. Po sezonie widać wtedy wytarte, jasne obszary na drucie.
Uderzenia o kamienie. Zabezpieczenie sprężynowe jest zaprojektowane na określony zakres pracy. Kamień albo korzeń potrafi wypchnąć sprężynę poza ten zakres i trwale ją odkształcić. Taka sprężyna nie pęka od razu, tylko traci siłę i przestaje dociskać.
Zimowanie pod gołym niebem. Maszyna stojąca pół roku na dworze, z napiętą sprężyną i w wilgoci, wchodzi w nowy sezon w gorszym stanie, niż z niego wyszła.
Jak rozpoznać, jakiej sprężyny potrzebujesz
Jeśli nie masz rysunku ani numeru katalogowego, da się odtworzyć sprężynę z samego egzemplarza. Do wyceny przydaje się sześć informacji.
- Średnica drutu. Mierzona suwmiarką, najlepiej w kilku miejscach, bo zużyty drut bywa starty.
- Średnica zewnętrzna albo wewnętrzna. Ważne, żeby zaznaczyć, którą się podaje.
- Długość swobodna. Czyli długość sprężyny nieobciążonej.
- Liczba zwojów. Łącznie ze zwojami przylegającymi na końcach.
- Kierunek zwijania. Prawy albo lewy. Bywa pomijany, a potrafi przesądzić, czy część w ogóle wejdzie.
- Rodzaj zakończeń. Zwoje docięte i szlifowane, ucha, zaczepy, ramiona i ich ustawienie względem siebie.
Przy pękniętej sprężynie najlepiej zachować oba kawałki, bo razem dają pełną długość i liczbę zwojów. Jeśli wolisz nie mierzyć, wystarczy zdjęcie sprężyny położonej obok miarki albo suwmiarki.
Pomiary krok po kroku, razem z tym, jak przygotować prosty rysunek, opisaliśmy osobno w artykule Jak zmierzyć sprężynę i przygotować rysunek techniczny.
Co zrobić, gdy producent maszyny nie ma już części
Maszyny rolnicze pracują po dwadzieścia i trzydzieści lat, a numery katalogowe wygasają znacznie szybciej. Kiedy oryginału nie ma, zostaje odtworzenie sprężyny ze zużytego egzemplarza albo z wymiarów.
W praktyce to często jedyna droga, a przy maszynie, która stoi w środku sezonu, również najszybsza. Szerzej opisaliśmy to na stronie o dorabianiu sprężyn.
Jedna sztuka czy cała seria
Specjalizujemy się w produkcji seryjnej i to w niej koszt jednostkowy wygląda najlepiej. Pojedynczą sztukę również da się wykonać, ale trzeba liczyć się ze znacznie wyższą ceną za sztukę, bo całe przygotowanie i ustawienie maszyny rozkłada się wtedy na jeden element zamiast na kilkaset.
Dla serwisów i gospodarstw z większym parkiem maszyn wniosek jest praktyczny. Jeśli ta sama sprężyna pęka co sezon, taniej wychodzi zamówić od razu zapas na kilka lat niż dokładać pojedyncze sztuki za każdym razem. Przy okazji maszyna nie stoi, bo część leży w szufladzie, a nie u dostawcy.
Jesteśmy producentem sprężyn z Katowic. Wykonujemy sprężyny naciskowe, naciągowe, skrętne, stożkowe, płaskie i spiralne, na podstawie rysunku, wymiarów albo zużytego egzemplarza.
Rysunek albo zdjęcie sprężyny wyślij na adres e-mail podany w kontakcie, bo formularz nie ma pola na załącznik. Napisz, do jakiej maszyny jest część i ile sztuk potrzebujesz, a odezwiemy się z wyceną.
Najczęstsze pytania
Czy da się odtworzyć sprężynę, która pękła na pół?
Tak. Dwa kawałki złożone razem dają pełną długość i liczbę zwojów, a to wystarczy do odtworzenia. Dlatego warto zachować oba, nawet jeśli wyglądają na nic niewarte.
Nie mam rysunku, mam tylko starą sprężynę. To wystarczy?
Wystarczy. Egzemplarz wzorcowy jest w praktyce lepszym punktem wyjścia niż rysunek, bo pokazuje też rzeczywiste zakończenia i kierunek zwijania.
Czy wykonujecie pojedyncze sztuki?
Tak, choć specjalizujemy się w seriach. Przy jednej sztuce koszt przygotowania produkcji nie ma się na co rozłożyć, więc cena za sztukę jest wyraźnie wyższa niż przy większej ilości.
Co zrobić, żeby nowa sprężyna wytrzymała dłużej?
Najwięcej daje usunięcie przyczyny, a nie sama wymiana. Oczyszczenie zwojów z piachu po sezonie, sprawdzenie, czy sprężyna nie pracuje poza swoim zakresem, i przechowywanie maszyny pod dachem przedłużają życie części bardziej niż dobór grubszego drutu.